Mælaborð íslenska hagkerfisins
Gegnsæi. Heiðarleiki. Rauntími. Upplýsingaskylda. Opin gögn.
Traust okkar gagnvart rekstrarkerfi samfélagsins hrundi í október 2008. Við þurfum að endurheimta það til að vilja leggja orku, vinnu og tíma í að endurreisa landið. Við þurfum að læra að leyna sem allra, allra minnstu - og ríkið á að taka til sín upplýsingaskyldu gagnvart almenningi. Alvöru upplýsingaskyldu.
Fyrir röð tilviljana er ég kominn í aðdáendaklúbb manns sem heitir Hjálmar Gíslason - nánari deili á honum veit ég engin. Hann heldur úti heimasíðunni www.hjalli.com og rekur eigið fyrirtæki, DataMarket. Hjálmar er áhugamaður um opin gögn og að breyta gögnum í upplýsingar sem allir geta skilið. Á laugardaginn fór ég á fyrirlestur sem hann hélt á vegum Hugmyndaráðuneytisins og var vægast sagt fróðlegur. Hér er ítarleg slæðusýning.
Í fyrirlestrinum sýndi Hjálmar á mjög skýran hátt muninn á gögnum og upplýsingum, þar sem síðarnefnda fyrirbærið er sett fram á hátt sem allir geta skilið. Gögn geta sagt okkur ákveðna sögu og gefið okkur nauðsynlegt samhengi, en þá aðeins að þau séu sett inn í skiljanlegt form. Gott dæmi um það er mannfjöldaþróun á Íslandi. Smelltu hér, ýttu á Play og sjáðu hvernig sagan kemur skýrt í ljós.
Hugmynd Hjálmars er þessi: Ef við hefðum haft fyrir framan okkur einskonar „mælaborð“ á íslenskt efnahagslíf … þá hefði ruglið aldrei fengið að viðgangast eins lengi og það gerði. Nú er ég ekki efnahagssérfræðingur, en ef ég hefði fengið að sjá svona skýringarmynd hefði jafnvel ég látið í mér heyra:
Við getum orðað þetta mjög skýrt og einfalt: Fyrst gögnin eru aðgengileg (en því miður óskiljanleg) og tæknilausnirnar til - á ekki að vera sjálfsagt mál fyrir ríkið að útbúa Mælaborð íslenska hagkerfisins? Skiljanlegt jafnvel ljóðskáldum og draumórafólki? Ég veit ekkert um bíla, en ég skil mælaborðið í bíl.
Stærsta árlega fjárfesting okkar felst í peningunum sem við leggjum inn í sameiginlegt skattakerfi. Höfum við ekki rétt á að vita í hvað þeir fara? Af hverju þarf mann eins og Hjálmar til að setja fjárlögin upp á skiljanlegu formi?
Viltu skilja fjárlögin og samhengið í því hvert peningarnir okkar fara? Komdu hingað.
Hjálmar Gíslason
Þakka hlý orð Davíð og takk fyrir að mæta.
Ég tók eftir fólki úr a.m.k. þremur stjórnmálahreyfingum í salnum og hef fengið einhverskonar meldingar frá þeim öllum um að viðkomandi séu sammála mér um mikilvægi gegnsæis og betri upplýsingamiðlunar.
Vonandi takið þið þetta með ykkur inn á þing - hvar sem þið standið í flokkapólitíkinni.
Davíð Stefánsson
Sæll Hjálmar, það er gott að heyra að þessar raddir nái að berast inn í flokkana. Nú skiptir öllu að halda á lofti þessum nýja hugsunarhætti - að leyndin skili engu nema rugli.