Hræddra manna orðræða
Grein af Smugunni, 4. febrúar 2010:
Svandís Svavarsdóttir, umhverfisráðherra, stendur í ströngu þessi misserin – hennar er að höndla það erfiða hlutverk að vernda landið fyrir ágangi þeirra félagasamtaka (og einstaklinga) sem vilja „nýta“ náttúruna til að stuðla að „atvinnuuppbyggingu“ til að „bjarga Íslandi“ út úr ógöngunum.
Gott og vel – þetta er barátta hagsmunasamtaka og sem slík á hún rétt á sér. En hvernig fer baráttan fram?
Ég hef, fyrir mitt leyti, aldrei vitað önnur eins læti og í kringum Suðvesturlínu; aldrei séð hagsmunasamtök og verkalýðssamtök stunda jafn grimmdarlegan lobbýisma og var beitt gegn ákvörðunum umhverfisráðherra fyrr í vetur.
Og nú er komið að neðri hluta Þjórsár. Þar skal virkjað, segja menn, sama hvað það kostar. Það er synd að nýta ekki þetta gullna tækifæri til að reisa „umhverfisvænar“ virkjanir, eins og þeir orða það gjarnan.
Orðræðan um allt eða ekkert
Á Fésbókarsíðu minni hef ég lent í orðaskiptum við gamlan félaga minn um þessi mál. Hann er drengur góður, en alveg á kafi í kunnuglegri orðræðu um virkjanir og náttúruna. Hann vildi meina að Hreppsnefnd Skeiða- og Gnúpverjahrepps væri nú ekki sérlega kát með Svandísi þessa dagana. Þegar ég svaraði því til að almennir íbúar á svæðinu væru kannski frekar kátir (enda eru þessar fyrirætlanir umdeildar) brást hann við með því að segja að svona mál væru ekki einkamál heimamanna, þeir væru ekki „þeir einu sem eiga hagsmuna að gæta. Við erum rúmlega 300 þúsund og þar af eru 16 þúsund atvinnulausir.“
Sem sagt: Þegar heimamannarökin dugðu ekki til var gripið til þess að við yrðum að virkja fyrir heildarhagsmuni þjóðarinnar.
Á Austfjörðum var einmitt farið í glórulausar virkjanaframkvæmdir til að stuðla að atvinnuuppbyggingu á svæðinu. Þær áttu líka að virka sem vítamínsprauta fyrir landið í heild sinni, en þegar upp er staðið áttu þær stóran þátt í að valda gríðarlegri þenslu sem öll þjóðin sýpur seyðið af í dag. Framkvæmdirnar ollu líka svæðisbundinni þenslu á Austfjörðum með tilheyrandi uppbyggingarbrjálæði sem var í góðu samhengi við væntingarnar en engu samhengi við raunveruleikann. Og raunveruleikinn er sá að núna standa fjölmargar nýjar íbúðir tómar á Austfjörðum og almennt atvinnulíf er langt í frá blómstrandi.
Fyrir hverja starfa Samtök atvinnulífsins? Og fyrir hverja ekki?
Þegar rógsherferðin gegn umhverfisráðherra stóð sem hæst í vetur fletti ég upp aðildarfélögum í Samtökum atvinnulífsins. Þar kom í ljós að þau eru átta talsins. Berum tvö þeirra saman. Samorka (samtök orku- og veitufyrirtækja) stendur fyrir 1.500 ársverk. Samtök ferðaþjónustunnar standa hinsvegar fyrir 6.500 ársverk.
Hvar stigu SA fast niður fæti og heimtuðu að eitthvað yrði gert fyrir ferðaþjónustu í landinu? Hvar var lobbýisminn fyrir því að ferðaþjónustan hlyti aukin fjárframlög frá ríkinu? Af hverju hefur SA barist með kjafti og klóm fyrir því að virkjanir og stóriðja hljóti vel smurt brautargengi í gegnum kerfið – en ekki horft til annarra starfsgreina af neinu viti? Af hverju hefur SA ekki krafist þess að ráðherrar sjái í gegnum fingur sér hvað varðar lagaumgjörð ferðaþjónustunnar til að hægt sé að laða til landsins erlenda fjárfesta (les: erlenda ferðamenn)?
Af hverju? Ég veit ekki. Kannski hafa þeir bara ekki áhuga á hreinum gjaldeyristekjum.
Þess er gaman að geta að 1) eitt starf í ferðaþjónustu kostar margfalt minna en að búa til eitt starf í stóriðju og 2) þegar kemur að nýlegum veltutölum er ferðaþjónustan nánast á pari við stóriðjuna.
Hvernig tala hræddir strákar?
Og svona rétt að lokum: Hvernig er hægt að taka mark á samtökum sem kjósa að setja málflutning sinn fram með ofangreindum hætti? Svona lítur forsíða heimasíðu Samtaka atvinnulífsins út í dag. „Umhverfisráðherra á móti framförum og orkunýtingu“.
Má ég biðja um að menn fullorðnist, hætti vælinu, láti af rætninni og velji að vinna með stjórnvöldum en ekki gegn þeim með lúabrögðum af þessu tagi?
